De Verdonk-beweging

Woensdag 17 oktober 2007 maakte ex-VVD’er Rita Verdonk de (voorlopige) naam van haar nieuwe politieke beweging bekend: Trots Op Nederland. Dat is nu alweer vijf weken geleden. Maar heeft de beweging ook al iets nieuws gebracht?

Beweging, geen politieke partij

In een uitgebreid artikel in NRC-Handelsblad werd hoogleraar empirische politicologie aan de Universiteit Leiden, Rudy Andeweg, aan het woord gelaten. Volgens hem is een politieke partij het meest gewantrouwde onderdeel van ons politiek bestel. Dat Verdonk spreekt over een beweging is volgens hem dan ook deels retoriek, want het woord ‘partij’ lijkt mensen tegenwoordig af te schrikken.(1) Veel politieke partijen bestaan inderdaad uit een vereniging, statuten, betalende leden die invloed uitoefenen en een door de leden gekozen bestuur.

Daar staat echter tegenover dat als de beweging van Rita Verdonk de aanduiding Trots Op Nederland op de kandidatenlijst wil hebben staan, zij krachtens artikel G1 van de Kieswet toch een vereniging met volledige rechtsbevoegdheid moet worden. En een van de eisen die het Burgerlijk Wetboek aan zulk een vereniging stelt, is dat de akte van oprichting de statuten van de vereniging moet bevatten (Art. 2:27 lid 1 en 3 BW). Wat dat betreft is het verschil met traditionele politieke partijen minder groot dan het op het eerste gezicht misschien lijkt. Ook de suggestie die het artikel wekt dat de Partij voor de Vrijheid en EénNL geen leden zouden hebben kan niet juist zijn, want een vereniging heeft leden (Art. 2:26 lid 1 BW), alleen sluit het Burgerlijk Wetboek niet uit dat het ledental flink beperkt wordt. Zo kan, als de statuten niet anders bepalen, in principe het bestuur van een vereniging beslissen wie toegelaten zal worden als lid en wie niet.

Geen nieuw concept

In hetzelfde krantenartikel wordt ook politicoloog Gerrit Voerman van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen geciteerd. Volgens hem doet mevrouw Verdonk precies hetzelfde als Pim Fortuyn en Geert Wilders al eerder deden: zich laten voorstaan op daadkracht en rechtlijnigheid en het creëren van een tegenstelling tussen haar eigen beweging, die naar mensen luistert, en de Haagse bestuurderselite, die dat niet meer zou doen. Voor een deel is dat ook terug te vinden in de tekst van Rita Verdonk die op 17 oktober 2007 op de website van de stichting Stem Rita werd gepubliceerd: Ik wil een politieke beweging oprichten die bij de eerstvolgende Tweede Kamerverkiezingen een platform biedt voor alle Nederlanders die snakken naar daadkracht en duidelijkheid in de politiek.(2)

De wijze waarop mevrouw Verdonk zich profileert is dus niet vernieuwend. Evenmin als de aanduiding ‘politieke beweging’ in plaats van politieke partij. In zijn op 25 maart 2005 gedrukte vacature voor Tweede Kamerleden voor de PVV - een idee dat overigens vernieuwend genoemd mag worden -, schreef Geert Wilders al: GEERT WILDERS, onafhankelijk lid van de Tweede Kamer, werkt aan het opbouwen van een politieke beweging.(3) En ook hij was niet de eerste. Want ruim 75 jaar geleden maakte Nederland al kennis met een beweging die zich afkeerde van alle politieke partijen en van de tegenstellingen tussen links en rechts: de Nationaal Socialistische Beweging.(4) Of - een prettiger voorbeeld, want ik wil geenszins de suggestie wekken dat de politieke ideologie van de NSB overeen zou komen met de huidige ideologie van enige andere hier genoemde politieke beweging - de Boerenpartij van Hendrik Koekoek uit de jaren zestig van de twintigste eeuw.(5) Al deze bewegingen beriepen zich op de nationale eendracht onder leiding van een krachtige persoonlijkheid.

Trots op Nederland

Direct nadat mevrouw Verdonk de naam van haar nieuwe politieke beweging bekendmaakte, liet het CDA weten niet blij te zijn met de door haar gekozen naam. Verschillende jaren hebben de christendemocraten namelijk campagne gevoerd onder hetzelfde motto. Maar er is een oplossing in zicht, want Rita Verdonk heeft al laten weten dat Trots Op Nederland een werktitel is die mogelijk later vervangen wordt door een andere naam.(6)

Voetnoten

1
Guus Valk en Sandra Heerma van Voss, Rita is echt stoer,ze pakt alles aan, NRC-Next, 19 oktober 2007, Pg. 8
2
Rita Verdonk, Trots op Nederland - De nieuwe politieke beweging van Rita Verdonk, 17 oktober 2007, http://www.stemrita.nl/ (Bezocht: 1 november 2007)
3
Persbericht Geert Wilders dd. 25 maart 2005.
4
Voor de duidelijkheid: er zijn (grote) ideologische verschillen tussen de NSB en de andere hier genoemde politieke bewegingen. Met nadruk maak ik u hierop attent.
5
Paul Lucardie, Ook grensoverstijgende beweging moet kiezen, NRC-Handelsblad, 25 oktober 2007, Pg. 7
6
N.n., Verdonk presenteert politieke beweging, Reformatorisch Dagblad, 18 oktober 2007, Pg. 3