Jaap.nl wint kort geding in hoger beroep

Het Limmense bedrijf Plazacasa BV, het bedrijf achter Jaap.nl, heeft op 13 december 2007 bij het gerechtshof in Amsterdam het hoger beroep tegen een uitspraak in kort geding van de voorzieningenrechter te Alkmaar(1) gewonnen. Maar of dit ook de laatste rechtzaak is tussen makelaars en huizenvergelijkingssites valt te betwijfelen.

Aanleiding van het geschil

In juli 2007 had de Stichting Baas in Eigen Huis een kort geding aangespannen tegen Plazacasa BV. Het bedrijf had een website

met een zoekmachine voor in Nederland te koop staande woningen gelanceerd. Om de database te vullen, werden onder andere gegevens van websites van makelaars gekopieerd door een webspider. Bezoekers konden op de website van Jaap.nl huizen selecteren aan de hand van een aantal criteria (zoals prijs, plaats en het soort object), waarna de website een lijst toonde met adressen en een foto van de gevonden woningen die aan de zoekcriteria voldeden. Wanneer de bezoeker op een geselecteerde woning klikte, werd er een nieuw scherm geopend, waarin een - eveneens gekopieerde - beschrijving en foto’s van de woning werden getoond. Daarnaast werd bezoekers de mogelijkheid geboden om via een hyperlink ook de website te bezoeken van de makelaar waarop de woning te koop werd aangeboden.

Geschriftenbescherming

De voorzieningenrechter oordeelde dat de teksten en foto’s die makelaars op hun website plaatsen zijn aan te merken als ‘geschriften’ in de zin van artikel 10 lid 1 sub 1 van de Auteurswet. De beschrijving van de woning en de foto’s van de woning ondersteunen elkaar en vormen tezamen één geheel, aldus de voorzieningenrechter in overweging 4.6. Geschriftenbescherming reikt echter minder ver dan bescherming van auteursrecht in eigenlijke zin. Zo moeten de geschriften openbaar zijn gemaakt (of voor openbaarmaking bestemd zijn) en is slechts bescherming mogelijk tegen (bewijsbare) ontlening. In het onderhavige geval, waarin Plazacasa erkend heeft de beschrijvingen van woningen integraal te hebben overgenomen, werd aan beide voorwaarden voldaan. Dat de foto’s verkleind werden weergegeven op Jaap.nl maakte dit, aldus de voorzieningenrechter, niet anders.

De voorzieningenrechter erkende dat het in artikel 15a van de Auteurswet neergelegde citaatrecht met zich meebrengt dat het overnemen van gegevens door de zoekmachine Jaap.nl zich moet beperken tot hetgeen zakelijk, functioneel en proportioneel is om een goede indruk te geven van hetgeen op de site van de makelaar wordt aangeboden. Enigszins arbitrair heeft de rechter in overweging 4.14 van het vonnis vastgesteld dat op Jaap.nl slechts de eerste 155 tekens van de omschrijving gepubliceerd mogen worden, alsmede het adres, de vraagprijs en een kleine foto, thumbnail genoemd, ter grootte van 194x145 pixels van het aangeboden object.

Hoger beroep

In hoger beroep heeft het gerechtshof de uitspraak van de voorzieningenrechter te Alkmaar vernietigd.(2) Volgens het hof volgt uit het feit dat ongeveer een derde van de makelaars in onroerend goed geen enkel bezwaar heeft tegen publicatie van hun beschrijvingen en foto’s van te koop aangeboden onroerende zaken op Jaap.nl, dat de stichting Baas in Eigen Huis - die blijkens artikel 3 van haar statuten zich tot doel heeft gesteld zonder winstoogmerk de materiële en immateriële belangen van makelaars terzake van de uitoefening en handhaving van hun intellectuele eigendomsrechten te behartigen - niet voldoet aan de vereisten die artikel 3:305a BW aan een collectieve actie stelt. Immers, de stichting Baas in Eigen Huis zegt ‘in de bres te springen’ voor de auteursrechten van alle makelaars, zonder onderscheid naar voor- en tegenstanders van de handelwijze van Plazacasa. In casu kan er - aldus het hof - echter geen sprake zijn van gelijksoortige belangen, nu ongeveer een derde van alle makelaars juist graag wil dat de door hen aangeboden beschrijvingen en foto’s van objecten door Jaap.nl worden overgenomen, terwijl tweederde dat niet wil. De stichting Baas in Eigen Huis werd daarom niet-ontvankelijk verklaard in haar vordering.

En verder?

De jurisprudentie rond Jaap.nl heeft op internet veel publiciteit getrokken. Advocaat Lex Bruinhof schreef op de weblog van Wieringa Advocaten dat de volgende stap waarschijnlijk zou zijn dat een aantal met naam en toenaam genoemde makelaars een dagvaarding uitbrengen en opnieuw beginnen. Dat klinkt logisch, want het gerechtshof is niet toegekomen aan een inhoudelijke beoordeling. De enige manier om die te verkrijgen, is door wederom een rechtzaak aan te spannen.

Voetnoten

1
Pr.Rb. Alkmaar, 7 augustus 2007, LJN BB1207 (Jaap.nl I).
2
Gh Amsterdam, 13 december 2007, LJN BC0125 Ov. 4.5 en 4.6 (Jaap.nl II).