OV-plukzekaart

Hoe zou u het vinden als de caissière in uw supermarkt u niet meer vertelt hoeveel u moet betalen voor uw boodschappen, maar u vraagt om uw portemonnee te geven zodat zij daar het benodigde geld uit kan halen? Zou u het bezwaarlijk vinden om uw pinpas aan haar af te staan en uw pincode hardop voor te zeggen, zodat zij het verschuldigde bedrag voor u kan pinnen? Als u bij de eerste vraag geen bedenkingen heeft en de tweede vraag ontkennend beantwoordt, dan breken voor u gouden tijden aan. U wordt namelijk op uw wenken bediend door minister Peijs.

De grootste Nederlandse belangenbehartigingsorganisatie voor visueel gehandicapten, Viziris, heeft op 23 januari j.l. een rapport aan de Tweede Kamer aangeboden over de toegankelijkheid van de OV-chipkaart voor deze groep. De conclusie is hard: dit systeem is onbruikbaar. Mensen met een visuele beperking zijn meestal afhankelijk van het openbaar vervoer, maar dreigen straks ook tot de groep Nederlanders te behoren die niet kunnen zien wat hun reis heeft gekost, die hun OV-chipkaart niet kunnen opladen en die zelf geen reisproducten op hun kaart kunnen plaatsen. Naar de in- en uit-checkpoortjes liggen vaak geen geleidelijnen, er is nog geen duidelijkheid over het gebruik van de ov-begeleiderskaart, blindengeleidehonden loodsen hun baasjes massaal door de veel te nauwe sleuven, maar volgens de CDA-bewindsvrouw is er niets aan de hand. “Blinden en slechtzienden hoeven de kaart maar één keer aan te schaffen en te activeren. Daarna hoeven zij er niets meer aan te doen.” Zo liet zij in een debat met de Tweede Kamer weten.

Waar iedere Nederlander kan kiezen tussen de persoonsgebonden of de anonieme OV-chipkaart is voor mensen met een visuele beperking de keuze al gemaakt. En hoewel de persoonsgebonden OV-chipkaart ook in twee smaken te krijgen is - wél of niet automatisch opladen - heeft mevrouw Peijs alvast voor alle visueel gehandicapten in Nederland gekozen: het wordt een persoonlijke OV-chipkaart die automatisch oplaadt. Aan het saldo van hun bankrekening kunnen zij vervolgens zien of er veel of weinig gereisd is, maar wat zij voor welke rit hebben betaald blijft vooralsnog in nevelen gehuld. Maar ach, wie wil er nu controle houden over zijn eigen portemonnee? Dat is zo vorige-eeuws.

Bent u eruit welke OV-chipkaart voor u geschikt is, dan wacht u bij iedere reis weer een nieuwe keuze: reist u per saldo of maakt u gebruik van een reisproduct? Zo’n reisproduct is bijvoorbeeld een retourtje met de trein van Houten naar Geldermalsen. Het ligt voor de hand dat het reizen met het reisproduct ‘retourtje’ goedkoper wordt dan het reizen ‘per saldo’. Aangezien visueel gehandicapten niet zelfstandig een reisproduct bij de automaat op hun OV-chipkaart kunnen laden, worden zij min of meer verplicht ‘per saldo’ te reizen.

Hebben de ontwikkelaars van dit geweldige systeem dan helemaal geen rekening gehouden met visueel gehandicapten? Jazeker, op de officiële website met informatie van de ov-bedrijven wordt er het volgende over gezegd: “Vraag: Heeft de OV-chipkaart een voelbaar kenmerk voor blinden en slechtzienden? Antwoord: Nee, de OV-chipkaart heeft geen voelbare kenmerken. Daarin verschilt de kaart niet van PIN-passen of creditcards. De OV-chipkaart is overigens wel geschikt voor blinde en slechtziende reizigers. De kaart is namelijk contactloos: de OV-chipkaart wordt op een afstand van maximaal tien centimeter door een kaartlezer herkend. U hoeft de OV-chipkaart dus niet uit uw tas, jaszak of portemonnee te halen. Bovendien geven poortjes en kaartlezers een duidelijk signaal om aan te geven of het in- of uitchecken goed verlopen is.”

Natuurlijk is het wijzen op bankpasjes een mager excuus om je pasje niet herkenbaar te hoeven maken voor mensen met een visuele beperking. De suggestie dat het voor blinden en slechtzienden moeilijk is een pasje uit hun jaszak te halen is absurd. En denken dat je een toegankelijk systeem hebt als bij het in- en uitchecken een pieptoon hoorbaar is getuigt van kortzichtigheid. Voor alle andere Nederlanders wordt er op de website uitgebreid ingegaan op de vele mogelijkheden die dit systeem biedt en de manieren waarop zij kunnen bijhouden of ze niet meer reiskosten maken dan de bedoeling was. Van visueel gehandicapten wordt daarentegen verwacht dat zij de OV-bedrijven blind vertrouwen en hen een blanco machtiging geven om geld van hun bankrekening af te schrijven. En de meest loyale klanten van de ov-bedrijven lopen bovendien een niet-denkbeeldig risico nog eens duurder te reizen ook, omdat zij voortdurend ‘per saldo’ zullen reizen waar het gebruik van een reisproduct voordeliger was geweest. Dit jaar wordt de kaart in Rotterdam ingevoerd. In 2009 wordt heel Nederland aan de OV-plukzekaart onderworpen.