Omvang en doorlooptijd in het Bestuursrecht in 2006

Op 15 mei 2007 presenteerde de Raad voor de rechtspraak het ‘Jaarverslag van de rechtspraak’ over het afgelopen jaar. Het is niet mijn bedoeling om het bijna honderd pagina’s tellende verslag hier samen te vatten, maar een paar punten lijken mij het vermelden waard.

Omvang van het bestuursrecht

In Nederland was zestig procent van alle rechtzaken die in 2006 gevoerd werden civielrechtelijk van aard: handelsgeschillen en familiezaken. De sector straf was verantwoordelijk voor eenendertig procent. De resterende negen procent betrof bestuurszaken, vreemdelingenzaken en belastingzaken.(1)

Doorlooptijd in het bestuursrecht

Uit een klanttevredenheidsonderzoek naar de Nederlandse rechtbanken blijkt dat professionele klanten (zoals advocaten) en rechtzoekenden het vervelend vinden dat zij zo lang op een uitspraak moeten wachten.(2) Dat roept vanzelfsprekend de vraag op wat de doorlooptijden zijn in het bestuursrecht. De doorlooptijd is de tijd die verstrijkt tussen het aanmelden van de zaak en het moment dat de zaak is afgedaan. Hieronder staat een tabel met de gemiddelde doorlooptijd (uitgedrukt in dagen) die in de afgelopen jaren is gerealiseerd.(3)

Gemiddelde doorlooptijd rechtbanksector bestuur: uitgedrukt in dagen 2003 2004 2005 2006
Bestuurszaak (excl. belasting) 346 330 302 301
Voorlopige voorziening bij een bestuurszaak 45 45 43 44
Vreemdelingenzaak 469 435 315 210
Belastingzaak, rechtbank n.v.t. n.v.t. n.v.t. 263

Bij de bovenstaande tabel passen overigens wel een paar kanttekeningen. Ten eerste valt het op, dat bij de jaren 2003 tot en met 2005 de cijfers ontbreken van de doorlooptijd van belastingzaken bij de rechtbank. Dit heeft te maken met een verandering in de wetgeving. Sinds 1 januari 2005 kent Nederland belastingrechtspraak in twee feitelijke instanties.(4) Alle negentien rechtbanken zijn bevoegd zaken te behandelen over de van lagere overheden afkomstige belastingen. De rechtspraak over de rijksbelastingen is geconcentreerd. In ieder ressort is één rechtbank aangewezen die deze zaken behandeld.(5) Eind 2005 stroomden de eerste appèlzaken binnen. Voor de rechtbanken was 2005 dan ook een opstartjaar en werden in 2006 pas de eerste belastingzaken door de rechtbanken afgerond.

Ten tweede wordt in de tabel gebruik gemaakt van het gemiddeld aantal dagen dat nodig is om een zaak volledig af te ronden. Dit getal wordt vertekend als er enkele zaken zijn met een extreem lange doorlooptijd.(6) In 2006 heeft de Raad voor de Rechtspraak dan ook voor het eerst - naast het hierboven afgebeelde gemiddelde -  de mediaan van de doorlooptijd gegeven. De mediaan is het midden van een verdeling. Dat wil zeggen dat 50% van de zaken korter heeft geduurd dat de mediane doorlooptijd en 50% van de zaken langer heeft geduurd dan de mediane doorlooptijd.

Mediane doorlooptijd rechtbanksector bestuur: uitgedrukt in dagen 2006
Bestuurszaak (excl. belasting) 259
Voorlopige voorziening bij een bestuurszaak 36
Vreemdelingenzaak 171
Belastingzaak, rechtbank 249

Voetnoten

1
Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2006, Blz. 15
2
N.n., De zaken meer op orde,, Klantwaarderingsonderzoek in 10 rechtbanken, Organisatieontwikkeling RO Primsa, april 2006, Blz. 3 en 12 en 17
3
Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2006, Blz. 41. En: Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2004, Blz. 32
4
Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2006, Blz. 41. En: Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2005, Blz. 33
5
Zie art. 27 Algemene wet inzake rijksbelastingen.
6
Uitgebreider: Raad voor de rechtspraak, Jaarverslag Rechtspraak 2006, Blz. 17