Commissie Korthals Altes brengt rapport uit

Stemmen in stemlokalen blijft de norm

Op donderdag 27 september 2007 heeft staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, mevrouw drs. A. Th.B. Bijleveld-Schouten, het eindrapport van de commissie Korthals Altes in ontvangst genomen. De commissie had tot taak het verkiezingsproces in beeld te brengen en voorstellen te doen tot verbetering en of verandering van de inrichting van dit proces.(1) Daarbij is de commissie uitgegaan van een aantal waarborgen die rondom het kiesproces noodzakelijk zijn om vrije en eerlijke verkiezingen te organiseren: transparantie, controleerbaarheid, integriteit, kiesgerechtigdheid, stemvrijheid, stemgeheim, uniciteit en toegankelijkheid.

Stemmen: voorlopig niet via internet

Het platform Burger@Overheid.nl heeft op 10 januari 2007 de commissie Korthals Altes een brief gestuurd, waarin zij schreef het toe te juichen dat de commissie ook het stemmen via internet zou onderzoeken. Op basis van onderzoeken van ons BurgerOverheidPanel trekken wij de conclusie dat met name internetstemmen interessante kansen biedt. Bovendien blijken burgers hier graag gebruik van te maken. (...) Uit een recent onderzoek naar de Persoonlijke Internetpagina bleek er een grote groep voorstanders (60%) te zijn voor internetstemmen.(2) Uit het eindrapport blijkt dat de commissie echter veel minder positief tegenover dit fenomeen staat. Zij constateert dat alleen bij het stemmen in het stemlokaal in voldoende mate aan de waarborgen kan worden voldaan.(3)

In paragraaf 3.6 van het rapport ‘Kiezen met vertrouwen’ gaat de commissie in op de nadelen van het stemmen per telefoon of via internet.(4) Zij constateert dat de vereiste transparantie van het kiesproces bij het stemmen via internet of per telefoon te wensen overlaat. Zelfs als volledig van opensource software(5) gebruik gemaakt zou worden, zouden burgers nog in hoge mate moeten vertrouwen op de betrouwbaarheid van de gebruikte techniek en van de organisatie die deze
techniek beheert. Ook de controleerbaarheid van het verkiezingsproces zou aangetast worden door gebruik te maken van deze nieuwe technieken, omdat de beveiliging van dergelijke systemen met zich meebrengt dat het beheer veelal in een niet of slechts in beperkte mate toegankelijke ruimte afspeelt, waardoor de stemming niet openbaar toegankelijk kan zijn. Verder spelen bij het stemmen per telefoon of via internet dezelfde problemen als bij andere vormen waarbij op afstand gestemd kan worden. De stemvrijheid en het stemgeheim zijn buiten het stemlokaal niet te waarborgen.

Er is echter ook een financieel argument: het stemmen via internet is aanzienlijk duurder dan het stemmen met papieren stembiljetten in het stemlokaal. Alleen al de proeven die in Nederland gehouden zijn met stemmen via internet hebben miljoenen gekost.(6) Het stemmen via internet wil de commissie Korthals dan ook alleen beschikbaar maken voor Nederlanders die vanuit het buitenland hun stem uitbrengen. Ten tijde van het schrijven van dit blog-bericht stond er nog geen reactie op het rapport op de website van Burger@Overheid.nl.

Nieuwe procedure: geen stemcomputers maar stemprinters

In het eindrapport van de commissie Korthals Altes wordt ook een nieuwe kiesprocedure beschreven. Een procedure waarbij elektronisch wordt gekozen, maar kiezers een papieren controlebewijs te zien krijgen. In grote lijnen zit het voorgestelde systeem als volgt in elkaar.(7)

De kiezer loopt naar een stemprinter. Op dit apparaat verschijnt een overzicht van de verkiezingen waaraan de kiezer gerechtigd is om deel te nemen. Nadat de kiezer heeft bepaald aan welke verkiezingen hij deel wenst te nemen, kan hij een kandidaat uitkiezen of blanco stemmen.(8) Nadat hij de gemaakte keuze heeft bevestigd, wordt de keuze op papier afgedrukt (de stemprint). Bij meer dan één verkiezing wordt per verkiezing een papieren stem afgedrukt. Nadat de kiezer de stemprinten heeft gecontroleerd en geldig bevonden, deponeert hij deze in een fysieke stembus. Nadat de verkiezing gesloten is, worden de stemmen geteld met behulp van een stemmenteller. Deze stemmenteller maakt gebruik van Optical Character Recognition (OCR) waarmee optisch de geprinte stemmen worden gelezen en uiteindelijk het telresultaat wordt teruggegeven. Mocht er gerede twijfel bestaan aan de juiste werking van de programmatuur waarmee elektronisch wordt geteld, of een elektronische storing optreden, dan kan altijd nog handmatig worden nageteld.

Voetnoten

1
Art. 2 Instellingsbesluit Adviescommissie inrichting verkiezingsproces, 6 april 2007, Staatscourant 2007, 77 Pg. 8
2
Brief Burger@Overheid, dd. 10 januari 2007, Kenmerk: 'ICTU/B@O2007/U00902', Rapport: Bijlage 15 Pg. 38 t/m 39)
3
Adviescommissie inrichting verkiezingsproces, Stemmen met vertrouwen, 27 september 2007, 1e druk, Pg. 101
4
Adviescommissie inrichting verkiezingsproces, Stemmen met vertrouwen, 27 september 2007, 1e druk, Pg. 34 t/m 35
5
Opensource software is software waarbij de broncode vrij en voor iedereen beschikbaar is om te zien hoe het programma is opgebouwd.
6
TK Kamervragen 2005-2006 Nr. 141 N.n., Evaluatie van het experiment internetstemmen tweede kamerverkiezing 2006 Pg. 16 en 17 (http://www.minbzk.nl/onderwerpen/grondwet-en/verkiezingen/kiezen-op-afstand; Bezocht: 1 oktober 2007)
7
Adviescommissie inrichting verkiezingsproces, Stemmen met vertrouwen, 27 september 2007, 1e druk, Pg. 39 t/m 47
8
Recentelijk is een wetsvoorstel ingediend om de wijze waarop met blanco stemmen wordt omgegaan in het kiesproces te wijzigen. http://www.edwardbruheim.nl/nl/blog/28/Wijzigingsvoorstel_voor_de_Kieswet.htm