Onrechtmatige content moet ook uit de cache van zoekmachines

Hij die een artikel, vanwege een inhoudelijke onrechtmatigheid moet verwijderen, moet dit ook uit de cache van zoekmachines verwijderen en door derden gepubliceerde kopieën van de tekst bestrijden.

De voorzieningenrechter van de rechtbank Arnhem heeft op 8 april 2010 E. – een auteur op VKBlog van de Volkskrant B.V., opgedragen twee artikelen met alle daarbijhorende reacties te verwijderen en verwijderd te houden, in zoverre dat deze artikelen op geen enkele wijze meer via welke zoekopdracht dan ook op het internet zijn terug te vinden. Dit laatste op straffe van een dwangsom. Twee maanden later moest de rechter wederom een uitspraak doen. Is E., gelet op de eerdere uitspraak, ook gehouden te voorkomen dat met de cache-functie van een zoekmachine de inmiddels verwijderde artikelen toch nog gelezen kunnen worden?

De cache-functie

Om relevante resultaten op zoekvragen te kunnen genereren, moet een zoekmachine weten welke pagina’s er op internet zijn en wat daar op staat. Dit proces noemen we ‘indexeren’. Vroeger werden (delen van) internetpagina’s gelezen en de voor de zoekmachine relevante informatie werd vervolgens opgeslagen in een database. Tegenwoordig kopieëren zoekmachines echter de internetpagina en slaan deze in zijn geheel op. Op die manier is er nog meer informatie beschikbaar. Wanneer een internetgebruiker vervolgens een zoekmachine gebruikt om informatie op te zoeken, wordt een lijst met relevante pagina’s getoond. Maar wat nu als één van de getoonde pagina’s juist op dat moment (tijdelijk) niet beschikbaar is? In zo’n geval bieden veel zoekmachines gebruikers de mogelijkheid een kopie te bekijken van de pagina, zoals deze op de server van de zoekmachine staat. Bij Google kunt u deze kopie bekijken door op ‘In cache’ te klikken, bij Yahoo! door op ‘Cached’ te klikken en bij Bing klikt u op ‘Pagina in cache’.

Pagina’s verwijderen

Dat E. de diverse websites waarop zijn artikel was gepubliceerd heeft aangeschreven met de vraag de bewuste tekst te verwijderen is volgens de rechter niet voldoende. Hij had er tevens bij zoekmachines, zoals Google, op moeten aandringen dat de verwijderde pagina’s ook niet langer via de cache-functie van de zoekmachine getoond zouden worden. De informatie over het verwijderen van pagina’s of websites uit de zoekresultaten van Google[url], en dan in het bijzonder pagina’s die in het zogeheten cachegeheugen zijn opgeslagen, is – aldus de rechter – redelijk gemakkelijk te vinden en begrijpelijk geformuleerd. En Google is nog altijd veruit de meest gebruikte zoekmachine in Nederland. Het marktaandeel van Google lag, zo blijkt uit een onderzoek van [url=http://www.gintou.nl/artikelen/marktaandeel-zoekmachines.html]Gintou, rond de jaarwisseling 2007/2008 in Nederland op 94%! Bij de vraag of het verwijderen van pagina’s of websites (inclusief de cache) uit de zoekresultaten van andere zoekmachines ook redelijk gemakkelijk gaat – zie hier de informatie Bing en Yahoo! – lijkt de voorzieningenrechter niet stil te hebben gestaan.

Cache en eigen verantwoordelijkheid

Voor de rechter heeft E. aangegeven niet op de hoogte te zijn geweest van de mogelijkheid een pagina uit de zoekresultaten van Google te laten verwijderen. De rechter is echter niet ontvankelijk voor dit argument. Door [eisers] is in dat verband opgemerkt dat zij leken zijn op dit gebied en dat zij niet bekend waren met de mogelijkheid om de cache-bestanden door Google te laten verwijderen. Dit verweer kan hen evenwel niet helpen. Op [eisers] rustte uit hoofde van het vonnis een zware inspanningsverplichting (verstevigd met een dwangsombepaling) om aan hun verplichtingen uit dat vonnis te voldoen. Als zij van mening zijn dat zij onvoldoende kennis van internet hadden om er zeker van te zijn dat zij aan het vonnis voldeden had het op hun weg gelegen zich daarover te laten voorlichten of daar nadere informatie over in te winnen. E. verbeurt dan ook een dwangsom van €22.500,-. Het is overigens niet de eerste keer dat een rechter in Nederland oordeelt dat de publicist van onrechtmatige informatie er zorg voor moet dragen dat deze onrechtmatige informatie niet alleen van internetpagina’s, maar ook uit de cache van zoekmachines verwijderd moet worden.

Andere kopieën

Een kopie van het gewraakte artikel van E. bleek ook door enkele bloggers geplaatst te zijn op hun eigen weblog. Ook voor het laten verwijderen van deze kopieën is E., volgens de rechter, verantwoordelijk. De tekst van deze artikelen was op genoemde data nog toegankelijk voor derden en dat had niet meer het geval mogen zijn. Ook de omstandigheid dat [eisers] verklaren dat zij er niet mee bekend waren dat het artikel op die blogs werd weergegeven, kan hen niet baten. Bij het plaatsen van de gewraakte artikelen op internet hebben [eisers] het risico genomen dat ook anderen deze artikelen zouden overnemen, zodat zij zich hier thans niet achter kunnen verschuilen.(1) Door tekstgedeelten – bijvoorbeeld de titel – van een tekst tussen aanhalingstekens als zoekopdracht te gebruiken, kunt u snel zien op welke internetpagina’s de geciteerde tekst nog meer voorkomt. Op die manier kunt u kopieén opsporen van artikelen op voor u nog onbekende plaatsen. Het argument dat men van de kopie niet op de hoogte was, is zo beschouwd niet overtuigend. In zijn bespreking van deze uitspraak wijst Lex Bruinhof van Wieringa Advocaten er mijns inziens echter terecht op, dat dit praktisch niet altijd mogelijk is. E. is het echter gelukt. Zijn beschuldigingen van vermeend seksueel misbruik van kinderen door X, zijn niet meer op internet te vinden.

Voetnoten

1
Vz. Rb. Alkmaar, 3 juni 2010, LJN BM6719.