Definitie: ‘staatssteun’

Kwekerij gebroeders Van der Kooy BV heeft beroep ingesteld tot vernietiging van de beschikking (beschikkingnr. 82/215) van de Commissie van 13 februari 1985 inzake het preferentieel aardgastarief voor de Nederlandse tuinbouw. Sinds 1 oktober 1984 was voor de Nederlandse tuinbouw in stookkassen een ander (lees: lager) tarief vastgesteld. Volgens de Commissie was er sprake van verboden staatssteun.

Definieer staatssteun

Wat is staatssteun? In het, ten tijde van dit arrest nog niet gewezen, Altmark-arrest (Zaaknr.: C-280/00) heeft het Hof van Justitie staatssteun gedefinieerd als: maatregelen die, in welke vorm ook, ondernemingen rechtstreeks of indirect kunnen bevoordelen (...) of die zijn te beschouwen als een economisch voordeel dat de begunstigde onderneming onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen.(1) In het Van der Kooy-arrest is zichtbaar hoe het Hof van Justitie uit een samenstel van omstandigheden afleidt dat er sprake is van verboden staatssteun.

Als een lager gastarief uitsluitend van toepassing is op ondernemingen die tuinbouw in stookkassen bedrijven (waarbij de energiekosten een belangrijk deel van de bedrijfskosten vormen) en dit tarief een dalende trend vertoond, die geen parallel heeft in de ontwikkeling van de tarieven voor niet tot die bedrijfstak behorende ondernemingen, dan levert dat volgens het Hof een aanwijzing op die in beginsel tot de overtuiging kan voeren, dat het gehanteerde preferentie tarief een steunmaatregel is. Daarbij moeten een paar belangrijke vragen worden beantwoord:(2)
1) Is de vaststelling van het litigieuze tarief het gevolg van een gedraging van de staat? (§ 35).
2) Is dit tarief lager dan noodzakelijk was om rekening te houden met het risico van omschakeling op kolen? (§ 55)
3) Heeft dit tarief een ongunstige invloed op het handelsverkeer tussen lidstaten en vervalst het de mededinging? (§ 58)

Het Hof van Justitie heeft vastgesteld dat de vaststelling van het lage gastarief heeft plaatsgehad bij een lichaam dat handelt onder het toezicht en volgens aanwijzingen van de overheid. Daarom valt haar gedraging toe te rekenen aan de overheid, die, anders dan een gewone deelnemer aan het economisch verkeer, zijn bevoegdheden heeft gebruikt om de energieverbruikers een geldelijk voordeel te verschaffen door af te zien van de winst die hij normaliter zou kunnen behalen. Als de energiekosten in een sector 25 tot 30% van de totale bedrijfskosten uitmaken, zoals bij tuinbouw in stookkassen het geval is, dan vormt een door de overheid aan de sector toegestane verlaging van de energieprijs met omstreeks 5,5% een steunmaatregel die de mededinging kan vervalsen. Een steunmaatregel in de zin van artikel 107 VWEU.

Notitie

Niettegenstaande de bijnaam van deze uitspraak, was de kwekerij niet de enige die rechtsbescherming zocht tegen de beschikking van de Europese Commissie. Dat is maar goed ook, want de tuinder werd volgens het Hof van Justitie door de beschikking niet individueel geraakt en was daarom niet-ontvankelijk.

Voetnoten

1
HvJEG 24 juli 2003, Zaaknr. C-280/00 § 94. (Altmark)
2
HvJEG 2 februari 1988, Zaaknr. 67, 68 en 70/85 (Van der Kooy).