Geen rectificatie van biografie oud-directeur World Online

Op een biografie – ook wanneer die ongeautoriseerd is – is een portret van de hoofdpersoon gebruikelijk en functioneel. Artikel 21 van de Auteurswet is daarop niet van toepassing. De persoonlijke levenssfeer van het kind van een public figure dient echter in beginsel gerespecteerd te worden.

Uitgeverij Prometheus B.V. heeft op 5 maart 2010 het boek NINA De onweerstaanbare opkomst van een power lady uitgebracht. Het boek, geschreven door Eric Smit, bevat een ongeautoriseerde biografie over de Nederlandse zakenvrouw Nina Brink. Mevrouw Brink is onder het Nederlandse publiek vooral bekend geworden door de beursgang van haar internetbedrijf World Online op 17 maart 2000. Op 20 maart 2000 stortte de koers van het aandeel in. Beleggers verloren veel geld. Nina Brink had zelf enkele weken voor de beursgang haar eigen aandelen in World Online reeds verkocht.

Rectificatie

In de kort gedingprocedure vroeg de oud-directeur van het internetbedrijf de rechter de uitgever te gelasten tot rectificatie over te gaan, een inlegvel met een rectificatie bij iedere nog te verkopen biografie te stoppen en een verbod het portret van de oud-directeur nog langer te gebruiken op de omslag van het boek.

Horizontale werking van grondrechten

In deze zaak is sprake van horizontale werking van grondrechten. Dat wil zeggen: van een situatie waarin grondrechten tussen twee privaatrechtelijke rechtssubjecten onderling werken. In dit praktijkgeval kunnen zelfs beide partijen zich op een grondrecht beroepen. De oud-directeur heeft harerzijds recht op bescherming van haar persoonlijke levenssfeer. Zij mag niet lichtvaardig worden blootgesteld aan negatieve publiciteit die haar goede naam aantast. De uitgeverij en de auteur hebben anderzijds van hun kant ook recht op vrijheid van meningsuiting. Het is aan de rechter om te bepalen welk van deze grondrechten in dit specifieke geval zwaarder moet wegen.

Gewraakte passages

In het boek staat een passage – bladzijde 124-125 – over de dochter van de oud-directeur. Deze passage is volgens de voorzieningenrechter onrechtmatig, omdat deze, zonder dat daar een rechtvaardigingsgrond voor bestaat, de persoonlijke levenssfeer van de dochter van de oud-directeur schendt. Het boek beoogt een biografie te zijn van het zakelijke leven van [eiseres] en niet valt in te zien waarom hierin privacygevoelige informatie over [dochter van eiseres] moet worden opgenomen. [dochter van eiseres] was in de periode die de passage beschrijft bovendien minderjarig en zij was en is geen ‘public figure’. De auteur en de uitgever hadden reeds toezegd deze passage uit de vierde en volgende drukken van het boek te zullen verwijderen. Het bleef dan ook bij de vaststelling dat deze passage onrechtmatig was. Twee andere gewraakte passages uit het boek werden volgens de rechter voorshands voldoende met bronnenmateriaal gestaafd.(1)

Portretrecht

Omdat de advocaten van de oud-directeur van het internetbedrijf ter zitting hebben verzuimd te onderbouwen waarom de thans op de cover van de biografie gedrukte foto moet worden verboden – een andere portretfoto zou wel gebruikt mogen worden –, werd het gevraagde verbod het portret te gebruiken op de omslag van het boek afgewezen. Veel kans had een onderbouwd verzoek overigens ook niet gemaakt. Overigens kan niet worden gezegd dat [eiseres] een redelijk belang heeft als bedoeld in artikel 21 Auteurswet om zich te verzetten tegen openbaarmaking van het desbetreffende portret. [eiseres] kan als een ‘public figure’ worden aangemerkt. Op een biografie – ook wanneer die ongeautoriseerd is – is een portret van de hoofdpersoon gebruikelijk en functioneel. De desbetreffende foto heeft bovendien in het verleden op de voorpagina gestaan van De Volkskrant en niet weersproken is dat die krant in een oplage van 300.000 stuks is verspreid. Tot slot kan niet worden gezegd dat [eiseres] in dit geval beschikt over verzilverbare populariteit op grond waarvan zij zich tegen gebruikmaking van haar portret op het boek zou kunnen verzetten. Met het portret op de cover van het boek wordt in eerste instantie beoogd onmiddellijk aan te geven over wie het boek gaat.(2)

Voetnoten

1
Een procedure in kort geding leent zich niet voor nader feitenonderzoek door de burgerlijke rechter. In de bodemprocedure kan de rechter uitzoeken of de auteur van de biografie daadwerkelijk over voldoende bewijsmateriaal beschikt om de beschuldigingen te kunnen staven.
2
Vz. Rb. Amsterdam 19 maart 2010, LJN BL8075.