Smileys als bewijs

Het gerechtshof Amsterdam had de primeur: voor het eerst heeft een rechter smileys laten meewegen bij de motivering van een uitspraak.

Op 9 januari 2009 heeft een 15-jarige jongen uit Purmerend Jan Peter Balkenende – toenmalig minister-preisdent van Nederland – een privé-bericht via de sociale netwerksite Hyves gestuurd. De tekst van het bericht luidde als volgt: ey bolle vet zak met je kanker bolle kanker bril je gaat died bitch ik kom je halen. Het openbaar ministerie heeft de jongen vervolgd voor het met de dood dan wel zwaar lichamelijk letsel bedreigen van de bedreigde.

Geen bedreiging

In hoger beroep heeft het gerechtshof Amsterdam de jongen vrijgesproken. Volgens het hof was de bedreiging niet van dien aard en onder zodanige omstandigheden geschied, dat bij de bedreigde de redelijke vrees kon ontstaan dat hij het leven zou kunnen verliezen dan wel zwaar mishandeld zou worden. Gelet op de gebruikte bewoordingen, het feit dat het bericht afkomstig was van een jongerennetwerk en het feit dat aan het bericht vijftien, verschillende soorten ‘smileys’ waren toegevoegd, komt het hof tot het oordeel dat een dergelijke vrees in redelijkheid niet bij [minister-president] heeft kunnen ontstaan.(1)

Notitie

De motivering van dit arrest van het gerechtshof Amsterdam is op twee punten opvallend: de rol van smileys en de netwerksite. Dit is de eerste keer dat een Nederlandse rechter smileys(2) – kleine afbeeldingen die op forums en/of in e-mails gebruikt kunnen worden om gevoelens uit te drukken – toelaat als bewijsmateriaal. In dit geval had de bedreigde, volgens de rechter, uit de smileys moeten begrijpen dat hij niet daadwerkelijk gevaar zou lopen. Ook het feit dat het bericht afkomstig was van een netwerksite voor jongeren speelde daarbij een rol. Deze motivering roept de vraag op of e-mails die verstuurd worden via een netwerksite juridisch een andere status hebben dan e-mails die met een reguliere mail-cliënt worden verstuurd. Of geldt dit alleen voor berichten die in straattaal zijn opgesteld en afkomstig zijn van gebruikers van een jongerennetwerk als Hyves?

Voetnoten

1
Gerechtshof Amsterdam 12 mei 2010, LJN BM5826.
2
Ook wel ‘emoticons’ genoemd.