NFI-rapporten over schilderij openbaar

Een rapport dat geen gegevens bevat die onder geheimhouding zijn verstrekt, maar deel uitmaakt van een vaststellingsovereenkomst met geheimhoudingsclausule, moet wel openbaar worden gemaakt.

Op 21 maart 1986 vernielde een bezoeker van het Stedelijk Museum Amsterdam het schilderij ‘Who’s afraid of Red Yellow and Blue III’(1) van de kunstenaar Barnett Newman. De gemeente Amsterdam liet het gehavende schilderij uit 1967 restaureren door Goldreyer Ltd. Direct bij terugkeer van het schilderij in Nederland ontstond een rel, omdat men vermoedde dat de restaurateur niet de miljoen puntjes olieverf waaruit het schilderij bestond handmatig had overgeschilderd, maar in plaats daarvan een verfroller met lak had gebruikt. Naar aanleiding van de commotie zijn in 1991 en 1992 twee rapporten van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) uitgebracht. De inhoud van deze rapporten was echter geheim. Op 31 augustus 2011 heeft een freelance journalist met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur geprobeerd een kopie van deze rapporten in handen te krijgen, maar zijn verzoek werd afgewezen.

Economische of financiële belangen

Een bestuursorgaan kan op grond van artikel 10, tweede lid, aanhef en onder b van de Wob weigeren informatie te verstrekken voor zover het belang van deze informatie niet opweegt tegen de economische of financiële belangen van de Staat der Nederlanden, de andere publiekrechtelijke lichamen of enkele specifiek in de wet aangeduide bestuursorganen. Het college van burgemeester en wethouders heeft zich tegenover de journalist op deze weigeringsgrond beroepen. De rapporten van het NFI zijn in de jaren ‘90 gebruikt als onderbouwing van de vordering tegen het restauratiebedrijf. Die gerechtelijke procedure heeft tot een vaststellingsovereenkomst geleid en daarin is ook afgesproken niet te communiceren over zaken die in die procedure aan de orde zijn gekomen. Door openbaarmaking zou de gemeente haar verplichtingen schenden en – zo beargumenteerde het college van burgemeester en wethouders – groot financieel nadeel ondervinden.

Die redenering hield voor de rechter evenwel geen stand. De rapporten van het NFI bevatten geen gegevens die onder geheimhouding door één van de betrokken procespartijen zijn verstrekt, zodat de openbaarmaking van deze rapporten volgens de rechtbank Amsterdam niet met een beroep op deze weigeringsgrond kon worden geweigerd.

Onevenredige benadeling van betrokken rechtspersonen

Een bestuursorgaan kan op grond van artikel 10, tweede lid, aanhef en onder g van de Wet openbaarheid van bestuur ook weigeren informatie te openbaren, als het belang van openbaarmaking niet opweegt tegen het belang van het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden. In deze casus zouden – zo betoogde het college van burgemeesters en wethouders van Amsterdam voor de rechtbank – de nabestaanden van Goldreyer en het bedrijf Goldreyer Ltd onevenredig benadeeld worden als de rapporten in de openbaarheid zouden komen. Ook dit argument achtte de rechtbank evenwel onvoldoende zwaarwegend. Verweerder heeft op geen enkele wijze onderbouwd waaruit dat nadeel zal bestaan en wat de eventuele omvang daarvan zal kunnen zijn. Nu het bestaan van nadeel zelf al niet kan worden vastgesteld, heeft verweerder ook niet deugdelijk gemotiveerd waarom openbaarmaking van de rapporten zal leiden tot onevenredige benadeling van [restauratiebedrijf] en de nabestaanden van [de restaurateur].(2)

De beslissing

De rechtbank heeft de beslissing op bezwaar vernietigd, omdat deze ondeugdelijk was gemotiveerd.[note] Art. 7:12 Awb./note] Daarna heeft zij zelf in de zaak voorzien en het college opgedragen de rapporten van het NFI aan de journalist over te dragen.

Voetnoten

1
Het schilderij 'Who's afraid of Red Yellow and Blue III' maakt deel uit van de vaste collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam. Objectnummer: A 28310.
2
Rb. Amsterdam 25 september 2012, LJN BX8204.